محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1694
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
استعدادى مجدّد و خزانهء درخور ، و نشانهاى التفات براى سام خان و ديگران دررسيد . شاهزاده حسام السلطنه اسكندر خان سرتيپ قاجار را با استعدادى وافى بر سر تربت و ترشيز فرستاده تربت و ترشيز نيز مسخّر سپاه منصور گرديد و شهر و حصار سبزوار هم كه چندى در محاصره بود مفتوح شد ، و شاهزاده از آنجا عزيمت نيشابور كرد ، و امامويردى خان بيات كه از جانب نواب و الا حشمت الدوله حكومت نيشابور داشت و در اين مدت به سالار موافقتى نكرده بود در اين موقع به استقبال آمده استدعا نمود كه جمعى را معيّن فرمايند تا به نيشابور درآمده شهر را به ايشان سپارم . در اين ايّام كه عيد نوروز فيروز بود نيشابور را نيز تصرّف كردند . هم از وقايع اين سال مأموريت ميرزا محمّد صادق وقايعنگار در اوايل سال به وكالت رعاياى تمامى آذربايجان و رسيدن به محاسبات آن مملكت و مأموريت ميرزا جعفر خان مشير الدوله به سرحدّ بغداد بود كه به اتّفاق وكلاى دولت روس و انگليس و عثمانى از آنجا به محمرّه رفته سرحدّ اراضى دولتين را تشخيص دهند . نواب مؤيد الدوله طهماسب ميرزا مأمور به حكومت كرمان و فضلعلى خان از آنجا احضار شد . دوستعلى خان حاكم يزد به دار الخلافه آمد و حاجى بيژن خان گرجى كه ريشسفيد عملهء خلوت بود به حكومت يزد رفته به زودى نيز معزول شد . نواب معز الدوله بهرام ميرزا به ايالت فارس و نواب ركن الدوله اردشير ميرزا به لرستان و خوزستان و خان خانان سليمان خان قاجار حاكم اصفهان شد . نواب خانلر ميرزا را از مازندران خواسته به بروجرد فرستادند و مازندران را به برادرش نواب مهديقلى ميرزا سپردند و در زمان او فتنهء طايفهء بابيه در مازندران موجب هلاكت جمعى كثير شد - هم در اين سال ميرزا تقى خان صدر اعظم به مصاهرت اعليحضرت شاهنشاه سرافراز گرديد . بعضى افواج به تحريك برخى امراء حسود بر ميرزا تقى خان شوريده دوباره آنها را آرام كردند - حاجى على خان والد مؤلف منصب فراشباشىگرى يافت - فيما بين علماى تبريز اختلافى پديد آمد و نواب ملك قاسم ميرزا حكمران تبريز به اصلاح پرداخت - ميرزا احمد شاملوى خوشنويس درگذشت - حاجى ميرزا آقاسى مرخّص شده به عتبات عاليات رفت و ميرزا نصر اللّه صدر الممالك اردبيلى را بعد از شورش افواج مغرضين متّهم نموده به قم رفت و از